GMINA ŻEGOCINA - STRATEGIA ROZWOJU GMINY ŻEGOCINA NA LATA 2007 - 2015

                                  

 

  

 

Tabela 1. Długość sieci wodociągowej (czynna sieć rozdzielcza) w gminach powiatu bocheńskiego

Gmina

2001

2002

2003

2004

2005

Liczba ludności korzystającej
z sieci wodociągowej
w 2005 r.

m. Bochnia

66,6

66,6

66,8

66,8

70,1

27 121

g. Bochnia

188,7

189,6

198,1

210,3

210,3

13 902

Drwinia

3,1

3,1

29,8

64,1

79,9

3 138

Lipnica Mur.

3,5

3,5

3,5

3

3

958

Łapanów

124,4

124,6

125,4

125,4

126,3

4 956

Nowy Wiśnicz

14,2

18,1

23,4

24,8

30,9

3 478

Rzezawa

54,3

61

78

78

100,5

6 186

Trzciana

0

0

0

0

0

0

Żegocina

19,7

19,7

26,4

26,4

26,4

2 097

Powiat bocheński

474,5

486,2

551,4

598,8

647,4

61 836

Źródło: opracowanie własne na bazie Banku Danych Regionalnych GUS

 

Z sieci kanalizacyjnej na terenie powiatu bocheńskiego korzysta ogółem (31.12.2005 r.) ponad 39 tys. mieszkańców, z czego ok. 3,3% (ponad 1,3 tys. mieszkańców) z terenu gminy Żegocina. Jednak na terenie gminy występuje zdecydowanie mniejsza dysproporcja pomiędzy długością sieci wodociągowej i kanalizacyjnej, niż w przypadku całego powiatu, co jest tendencją bardo pozytywną. Długość sieci kanalizacyjnej stanowi w całym powiecie bocheńskim jedynie 47% długości sieci wodociągowej, natomiast na terenie gminy wskaźnik ten przyjmuje wartości ok. 61%.

Chociaż postęp w rozwoju infrastruktury wodno-kanalizacyjnej na terenie gminy Żegocina jest widoczny, to kolejne inwestycje w tym zakresie są konieczne. W okresie 2001-2005 przyrost sieci kanalizacji sanitarnej na terenie gminy wyniósł 19%. Niedostatecznie rozwinięta sieć kanalizacji sanitarnej może obniżać atrakcyjność gminy dla inwestorów, szczególnie w branżach traktowanych na terenie Żegociny jako strategiczne - turystyka, agroturystyka, przetwórstwo rolne. Dlatego należy czynić dalsze działania w kierunku rozwoju sieci wodociągowo-kanalizacyjnej na terenie gminy.

 

Tabela 2. Sieć kanalizacyjna w gminach powiatu bocheńskiego

Gmina

2001

2002

2003

2004

2005

Liczba ludności korzystającej
z sieci kanalizacyjnej
w 2005

m. Bochnia

58,6

65,9

69,6

114,5

114,5

23 414

g. Bochnia

27,7

36,1

36,1

56,3

56,3

5 786

Drwinia

0

0

0

0

0

0

Lipnica  Mur.

1,7

1,7

1,7

13

13

1 054

Łapanów

14,1

14,2

22,6

20,9

20,9

1 448

Nowy Wiśnicz

2,6

3,9

9,7

16,4

16,4

1 740

Rzezawa

12,6

13,4

23,7

58,9

67,3

4 037

Trzciana

0,8

0,8

0,8

1,8

1,8

295

Żegocina

13,5

13,5

13,5

16,1

16,1

1 307

Powiat bocheński

131,6

149,5

177,7

297,9

306,3

39 081

Źródło: opracowanie własne na bazie Banku Danych Regionalnych GUS

Wytworzone ścieki odprowadzane są do oczyszczalni w Łąkcie Górnej o przepustowości maksymalnej 800 m3/dobę.

 

II.2.     Układ komunikacyjny

 

Dostępność komunikacyjna gminy z zewnątrz, przede wszystkim z głównych rynków pracy oraz zbytu towarów i usług, oraz łatwe przemieszczanie osób i towarów wewnątrz gminy stanowią jeden z podstawowych warunków zrównoważonego rozwoju gospodarczego. Wymóg ten nabrał dodatkowego znaczenia po przystąpienia Polski do Unii Europejskiej oraz w kontekście organizacji przez Polskę i Ukrainę Euro 2012. Położenie komunikacyjne gminy Żegocina, mierząc w skali Małopolski, jest bardzo dobre. Przez teren gminy przebiega bardzo ważny szlak komunikacyjny relacji północ-południe - droga wojewódzka nr 965 (Zielona - Bochnia - Żegocina - Limanowa). Droga ta stanowi najkrótsze połączenie południowych terenów Małopolski (powiat limanowski) z planowaną autostradą A4, przebiegającą przez powiat bocheński, a obecnie z międzynarodową trasą E4. W przyszłości przez teren powiatu bocheńskiego przebiegać będzie autostrada A4 z węzłem (prawdopodobnie w miejscowości Proszówki - gmina Bochnia), co dodatkowo zwiększy atrakcyjność komunikacyjną
i inwestycyjną gminy Żegocina oraz znaczenie drogi wojewódzkiej nr 965.

 

 

III.    DIAGNOZA SFERY SPOŁECZNEJ

 

III.1.  Sytuacja demograficzna

 

Gmina Żegocina, według danych Głównego Urzędu Statystycznego (Bank Danych Regionalnych), liczy 4933 mieszkańców (dane z 31.12.2005 r. według faktycznego miejsca zamieszkania). Taki poziom zaludnienia stawia gminę na ostatnim miejscu wśród 9 samorządów gminnych w powiecie bocheńskim - obywatele gminy Żegocina stanowią 4,9% wszystkich mieszkańców powiatu bocheńskiego.

Największą ludnościowo gminą w powiecie bocheńskim jest miasto Bochnia, zamieszkałe przez 29487 osób, co stanowi 29,4% wszystkich mieszkańców powiatu. Drugie miejsce zajmuje gmina wiejska Bochnia, w której mieszkają 18293 osoby (18,2% mieszkańców powiatu), a trzecie miejsce przypadło w udziale gminie Nowy Wiśnicz, liczącej 12876 obywateli (12,8% mieszkańców powiatu).

 

Tabela 3. Podstawowe dane o gminach powiatu bocheńskiego w 2005 r.

Gmina

Liczba ludności

Udział
w ludności powiatu [%]

Powierzchnia w km2

Udział
w powierzchni powiatu [%]

Gęstość zaludnienia [osób/km2]

Liczba sołectw

Bochnia - miasto (m.)

29487

29,4

30

4,6

985

0

Bochnia - gmina wiejska (g. w.)

18293

18,2

132

20,3

138

31

Drwinia

6291

6,3

109

16,8

58

13

Lipnica Murowana

5474

5,5

61

9,4

90

5

Łapanów

7491

7,5

71

10,9

105

17

Nowy Wiśnicz

12876

12,8

82

12,6

156

12

Rzezawa

10452

10,4

85

13,1

123

11

Trzciana

5035

5,0

44

6,8

114

7

Żegocina

4933

4,9

35

5,4

139

5

Powiat bocheński

100332

100,0

649

100,0

154

101

*według faktycznego miejsca zamieszkania

Źródło: opracowanie własne na bazie Banku Danych Regionalnych GUS

 

 

Gmina Żegocina w latach 2001-2005 zanotowała 2% wzrost liczby ludności co w liczbach bezwzględnych oznacza 99 osób. Powiat bocheński również zanotował w latach 2001-2005 dość znaczny przyrost liczby ludności, wynoszący 2,8%, co w liczbach bezwzględnych oznacza 2730 osób. Jednak analizując ten trend należy wziąć pod uwagę, że z dniem 1 stycznia 2004 r. dokonano zmiany granic administracyjnych powiatu bocheńskiego,
w wyniku której przyłączono do gminy Bochnia miejscowość Stanisławice, leżącą wcześniej w gminie Kłaj (powiat wielicki). Oczywiście nie jest to jedyny czynnik mający wpływ na wzrost liczby mieszkańców powiatu bocheńskiego. Do pozostałych należą także dodatni przyrost naturalny i dodatnie saldo migracji, o czym będzie mowa w dalszej części niniejszej analizy.

Wszystkie gminy powiatu bocheńskiego zanotowały w latach 2001-2005 dodatni wzrost liczby mieszkańców. Największy wzrost zanotowała gmina Bochnia (10,1%), na co znaczący wpływ miała sprawa przyłączenia wsi Stanisławice. Z innych gmin wymienić należy w tej kategorii: Nowy Wiśnicz (wzrost liczby mieszkańców o 3,3%), Łapanów (2,7%) i właśnie Żegocinę (2,0%).

 

Tabela 4. Rozwój liczby ludności w gminach powiatu bocheńskiego w latach 2001-2005*

 

Gmina

Rok

Wskaźnik wzrostu w latach 01-05

2001

2002

2003

2004

2005

Bochnia - m.

29366

29376

29423

29536

29487

0,4

Bochnia - g. w.**

16622

16787

16845

18207

18293

10,1

Drwinia

6270

6293

6321

6282

6291

0,3

Lipnica Murowana

5433

5439

5442

5466

5474

0,8

Łapanów

7291

7313

7368

7443

7491

2,7

Nowy Wiśnicz

12469

12528

12709

12821

12876

3,3

Rzezawa

10328

10344

10377

10427

10452

1,2

Trzciana

4989

5006

5036

5016

5035

0,9

Żegocina

4834

4876

4873

4865

4933

2,0

Powiat bocheński

97602

97962

98394

100063

100332

2,8

Region małopolski

3240928

3237217

3252949

3260201

3266187

0,8%

Polska

38632453

38218531

38190608

38173835

38157055

-1,2%

*według faktycznego miejsca zamieszkania

**przyłączenie do gminy Bochnia miejscowości Stanisławice (wcześniej gmina Kłaj, powiat wielicki) z dniem 1 stycznia 2004

Źródło: opracowanie własne na bazie Banku Danych Regionalnych GUS

 

Największą powierzchniowo gminą w powiecie bocheńskim jest gmina wiejska Bochnia, obejmująca 132 km2 (20,3%) obszaru powiatu. Na kolejnych miejscach plasuje się gmina Drwinia (16,8% powierzchni powiatu) i gmina Rzezawa (13,1%). Z kolei najmniejszą powierzchnię zajmuje miasto Bochnia - niespełna 5% obszaru powiatu bocheńskiego.

Gmina Żegocina, z powierzchnią 35 km2 zajmuje w tej klasyfikacji przedostatnie miejsce (po mieście Bochnia)

Średnia gęstość zaludnienia w gminie Żegocina wynosi 139 osób/km2, co oznacza,
że wartość ta jest niższa od gęstości zaludnienia wyliczonej dla regionu małopolskiego (215 osób/km2) i powiatu bocheńskiego (154 osoby/km2), ale wyższa od średniej wartości dla Polski (122 osoby/km2).

Wśród gmin powiatu, największe zagęszczenie ludności notuje miasto Bochnia - 985 osób/km2, zaś najmniejsza gęstość zaludnienia występuje w Drwini - zaledwie 58 osób/km2.

 

Tabela 5. Podstawowe wskaźniki demograficzne w gminach powiatu bocheńskiego w 2005 r.

 

Gmina

Ludność*

Mężczyźni

Kobiety

Liczba kobiet na 100 mężczyzn

% kobiet
w ogólnej liczbie ludności

Bochnia - m.

29487

14097

15390

109

52,2

Bochnia - g. w.

18293

9022

9271

103

50,7

Drwinia

6291

3103

3188

103

50,7

Lipnica Murowana

5474

2722

2752

101

50,3

Łapanów

7491

3772

3719

99

49,6

Nowy Wiśnicz

12876

6365

6511

102

50,6

Rzezawa

10452

5137

5315

103

50,9

Trzciana

5035

2474

2561

104

50,9

Żegocina

4933

2470

2463

100

49,9

Powiat bocheński

100332

49162

51170

104

51,0

Region małopolski

3266187

1584312

1681875

106

51,5

Polska

38157055

18453855

19703200

107

51,6

*według faktycznego miejsca zamieszkania

Źródło: opracowanie własne na bazie Banku Danych Regionalnych GUS

 

Struktura płci ludności gminy Żegocina charakteryzuje się bardzo niewielką przewagą mężczyzn, którzy stanowią 50,1% wszystkich mieszkańców (dane z 2005 r.).

Dla porównania w powiecie bocheńskim udział kobiet w ogólnej liczbie ludności wynosi 51%, w regionie małopolskim 51,5%, a w Polsce 51,6%. Współczynnik feminizacji (liczba kobiet na 100 mężczyzn) osiągnął w gminie Żegocina wartość 100, która jest niższa od wartości wyliczonej dla powiatu bocheńskiego (wartość 104 kobiet na 100 mężczyzn), regionu małopolskiego (106 kobiet na 100 mężczyzn) i dla całej Polski (107 kobiet na 100 mężczyzn).

Z grona wszystkich gmin powiatu najwyższy wskaźnik feminizacji cechuje miasto Bochnię - 109 kobiet na 100 mężczyzn, z kolei w gminie Łapanów nastąpiło odwrócenie tendencji
i przewagę stanowią mężczyźni, bowiem wskaźnik feminizacji wynosi tam 99 kobiet na 100 mężczyzn.

 

W gminie Żegocina obserwowany jest pozytywny trend w postaci młodego społeczeństwa, jakże różny od tendencji ogólnokrajowych. Na terenie gminy ludność w wieku przedprodukcyjnym stanowi 26,1% społeczeństwa, w wieku produkcyjnym 60,3%, a w wieku poprodukcyjnym 13,6%. Dane te nie wykazują jeszcze silnych negatywnych trendów, co związane jest z nadal silną liczebnie grupą mieszkańców w wieku przedprodukcyjnym (osoby do lat 18). Dla porównania w powiecie bocheńskim ludność w wieku przedprodukcyjnym wynosiła w tym samym czasie 24,7% ogółu mieszkańców, w regionie małopolskim 21,8% ogółu, a w Polsce 20,6%.

Spośród gmin powiatu bocheńskiego najlepszy (czyli najwyższy) wskaźnik ludności w wieku przedprodukcyjnym zanotował Łapanów (27,4% ogółu ludności), zaś najniższy odsetek ludności młodej liczy miasto Bochnia (21,8%).

 

Gmina Żegocina posiada również stosunkowo wysoki wskaźnik liczby osób
w wieku produkcyjnym (mężczyźni liczący 18-65 lat i kobiety w wieku 18-60 lat), który osiągnął na koniec 2005 r. poziom 60,3% ogółu ludności. Jednak mimo to, wartość ta była niższa w porównaniu ze średnią powiatu bocheńskiego (gdzie mieszkańcy w wieku produkcyjnym stanowią 61,1% ogółu obywateli), regionu małopolskiego (62,7% ogółu obywateli) i średnią ogólnopolską (64,0%). Oznacza to, że na terenie gminy w najbliższych latach będą zachodziły procesy przechodzenia kolejnych grup ludności z wieku przedprodukcyjnego do wieku produkcyjnego. Jest to zjawisko osiągania dojrzałości przez społeczność lokalną, w przeciwieństwie do tendencji ogólnokrajowych, gdzie mamy do czynienia ze zjawiskiem starzenia się ludności (wysoki udział ludności w wieku produkcyjnym i rosnący udział w wieku poprodukcyjnym poprzez przechodzenie znacznej części ludności z jednej grupy do drugiej).

Wśród gmin powiatu bocheńskiego najwyższy wskaźnik liczby osób w wieku produkcyjnym cechuję miasto Bochnię (65,0%), z kolei najniższą wartość zanotowano w gminie Lipnica Murowana (57,5%).

Liczebność grupy "produkcyjnej" jest ważnym wskaźnikiem demograficznym, gdyż
to właśnie na niej spoczywa (przynajmniej w teorii) ciężar utrzymania osób w wieku nieprodukcyjnym (czyli osób do 18 roku życia oraz emerytów). W kolejnych latach odsetek osób w wieku produkcyjnym w gminie Żegocina będzie nadal wzrastał wzmacniając tym samym zaplecze pracownicze dla lokalnych przedsiębiorstw.

 

Gminę Żegocina charakteryzuje niski udział obywateli w wieku poprodukcyjnym (mężczyźni liczący powyżej 65 lat i kobiety powyżej 60 lat), utrzymujący się na poziomie 13,6% ogółu mieszkańców gminy.

Zarówno wskaźnik powiatu bocheńskiego (14,2% mieszkańców w wieku poprodukcyjnym), regionu małopolskiego (15,5%), jak i wartość ogólnopolska (15,4%) są wyższe od wartości wyliczonej dla gminy. W gronie samorządów gminnych powiatu bocheńskiego najniższy wskaźnik w badanej kategorii zanotowało miasto Bochnia (13,2% ludności "poprodukcyjnej"), zaś najwyższy wskaźnik przypadł w udziale gminie Drwinia (15,9%).

W następnych latach liczba obywateli gminy Żegocina w wieku poprodukcyjnym będzie zapewne wolno, lecz wzrastać, co jest związane z osiąganiem wieku emerytalnego przez kolejne roczniki osób znajdujących się obecnie w grupie ludności produkcyjnej oraz ze wzrostem długości życia kobiet i mężczyzn w naszym kraju. Niemniej powyższe porównanie stawia gminę Żegocina w dobrym świetle, ukazuje zwłaszcza niezaburzone proporcje pomiędzy poszczególnymi grupami wiekowymi ludności.

 

Tabela 6. Struktura wieku ludności w gminach powiatu bocheńskiego w 2005 r.

 

 

Gmina

Liczba ludności

Nieprodukcyjni na 100 osób

w wieku pro-dukcyjnym

 

Ogółem

W wieku przedproduk.

W wieku produkcyjnym

W wieku poprodukcyjnym

Osoby

%

Osoby

%

Osoby

%

Bochnia - m.

29487

6425

21,8

19160

65,0

3902

13,2

54

Bochnia - g. w.

18293

4464

24,4

11166

61,0

2663

14,6

64

Drwinia

6291

1454

23,1

3836

61,0

1001

15,9

64

Lipnica Murowana

5474

1496

27,3

3147

57,5

831

15,2

74

Łapanów

7491

2050

27,4

4331

57,8

1110

14,8

73

Nowy Wiśnicz

12876

3513

27,3

7576

58,8

1787

13,9

70

Rzezawa

10452

2754

26,3

6201

59,3

1497

14,3

69

Trzciana

5035

1354

26,9

2933

58,3

748

14,9

72

Żegocina

4933

1286

26,1

2976

60,3

671

13,6

66

Powiat bocheński

100332

24796

24,7

61326

61,1

14210

14,2

64

Region małopolski

3266187

713620

21,8

2046573

62,7

505994

15,5

60

Polska

38157055

7863799

20,6

24405034

64,0

5888222

15,4

56

Źródło: opracowanie własne na bazie Banku Danych Regionalnych GUS

 

Innym wskaźnikiem obrazującym strukturę wiekową ludności jest współczynnik osób
w wieku nieprodukcyjnym (osoby do lat 18 oraz mężczyźni powyżej 65 roku życia i kobiety powyżej 60 lat) na 100 osób w przedziale wieku produkcyjnego. Oznacza on potencjalne obciążenie, jakie spada na barki osób w "sile wieku" związane z utrzymaniem jeszcze, bądź już niepracujących członków społeczeństwa. W tym porównaniu gmina Żegocina notuje wskaźnik mniej korzystny w porównaniu z wartościami powiatu bocheńskiego, Małopolski
i Polski - omawiany wskaźnik wynosi dla gminy 66 osób w wieku nieprodukcyjnym na 100 osób w wieku produkcyjnym, podczas, gdy wartość powiatowa jest na poziomie 64 osób, regionalna 60 osób, a wartość ogólnopolska na poziomie 56 osób. Sytuacja ta jest jednak
w odróżnieniu od powyższych jednostek samorządowych, spowodowana dużym udziałem ludności w wieku przedprodukcyjnym, a nie najstarszych członków społeczności.

 

Przyrost naturalny (różnica pomiędzy liczbą urodzeń i zgonów) kształtuje się w gminie Żegocina na poziomie dodatnim (3,6?) i należy do najwyższych w powiecie bocheńskim. Według danych Głównego Urzędu Statystycznego w 2005 r. urodziło się w gminie Żegocina 61 dzieci, natomiast zmarło 43 obywateli. Różnica pomiędzy tymi wartościami wynosi 18 osób, co oznacza wskaźnik przyrostu naturalnego na poziomie 3,6?. Wynik ten jest korzystniejszy w kontekście średniej dla powiatu bocheńskiego, która w 2005 r. wyniosła 2,0? i regionu małopolskiego (1,1?). Przyrost naturalny w Polsce już od kilku lat jest ujemny, a w 2005 r. wyniósł -0,1?.

 

 

Spośród gmin powiat bocheńskiego osiem osiągnęło w 2005 r. dodatnią wartość przyrostu naturalnego, z czego najwyższą należy przypisać gminie Nowy Wiśnicz (4,8?). Jedynie
w gminie Drwinia zanotowano w tym samym roku ujemny wskaźnik przyrostu naturalnego rzędu -1,4?.

 

Tabela 7. Ruch naturalny ludności w gminach powiatu bocheńskiego w 2005 r.

 

Gmina

Liczba małżeństw

Liczba małżeństw

na 1000 mieszkańców

Liczba urodzeń

Liczba zgonów

Przyrost naturalny

[osoby]

Przyrost naturalny

[?]

Bochnia - m.

203

6,9

303

253

50

1,7

Bochnia - g. w.

97

5,3

170

142

28

1,5

Drwinia

40

6,4

54

63

-9

-1,4

Lipnica Murowana

36

6,5

71

60

11

2,0

Łapanów

39

5,3

74

71

3

0,4

Nowy Wiśnicz

79

6,2

184

123

61

4,8

Rzezawa

51

4,9

110

91

19

1,8

Trzciana

35

6,8

62

45

17

3,3

Żegocina

32

6,4

61

43

18

3,6

Powiat bocheński

612

6,1

1089

891

198

2,0

Region małopolski

18065

5,6

32477

28965

3512

1,1

Polska

206916

5,4

364383

368285

-3902

-0,1

Źródło: opracowanie własne na bazie Banku Danych Regionalnych GUS

 

Interesujące informacje o demografii gminy Żegocina można uzyskać analizując migracje wewnętrzne jej mieszkańców (bez wyjazdów zagranicznych). Zanotowane w badanym w 2005 r. dodatnie saldo migracji (1,4?) wskazuje na większy napływ nowych, stałych mieszkańców na teren gminy (49 osób), niż odpływ dotychczasowych obywateli (42 osoby). Różnica pomiędzy tymi wartościami wynosi 7 osób i wespół z dodatnim przyrostem naturalnym notowanym w gminie Żegocina w ostatnich latach, wpływa na wzrost liczby ludności tego obszaru. Dodatnie saldo migracji stałych jest oczywiście tendencją pozytywną, wskazującą w pewien sposób na atrakcyjność zamieszkiwania w gminie.

W poszczególnych gminach powiatu bocheńskiego wskaźniki salda migracji są różnicowane. W sześciu gminach zanotowano w 2005 r. dodatnie saldo migracji wewnętrznych, w tym najwyższe (4,7?) w Łapanowie. Pozostałe trzy gminy powiatu cechowało w danym roku ujemne saldo migracji, z czego najniższe w gminie Trzciana (-2,0?).

 

Tabela 8. Migracje wewnętrzne stałe w gminach powiatu bocheńskiego w 2005 r.

 

Gmina

 

Liczba osób

Zameldowania

Wymeldowania

Saldo migracji

 

Saldo na 1000 ludności

Bochnia - m.

275

311

-36

-1,2

Bochnia - g. w.

215

142

73

4,0

Drwinia

66

41

25

4,0

Lipnica Murowana

40

38

2

0,4

Łapanów

74

39

35

4,7

Nowy Wiśnicz

142

137

5

0,4

Rzezawa

65

82

-17

-1,6

Trzciana

34

44

-10

-2,0

Żegocina

49

42

7

1,4

Powiat bocheński

960

876

84

0,8

Źródło: opracowanie własne na bazie Banku Danych Regionalnych GUS

 

Reasumując należy stwierdzić, że gminę Żegocina wyróżniają w sferze demograficznej korzystne tendencje - stały, coroczny wzrost liczby mieszkańców, będący efektem zarówno dodatniego przyrostu naturalnego, jak również dodatniego salda migracji wewnętrznych. Silną stroną lokalnej demografii pozostaje znaczący udział mieszkańców w wieku przedprodukcyjnym i rosnąca liczebnie grupa obywateli w wieku produkcyjnym. Z kolei liczba osób w wieku poprodukcyjnym od kilku lat nieznacznie rośnie, ale tendencja ta nie wykazuje, jak na razie, silnych efektów starzenia się społeczeństwa. Liczba małżeństw zawieranych w gminie jest relatywnie wysoka, co w kolejnych latach może przełożyć się na większą liczbę urodzeń. Z kolei wskaźniki migracji wewnętrznych są zdecydowanie wyższe niż dla większości gmin powiatu bocheńskiego, co świadczy o atrakcyjności gminy jako miejsca zamieszkania.

 

 

III.2.  Bezpieczeństwo publiczne

 

Obszar gminy Żegocina, podobnie jak całego powiatu bocheńskiego, objęty jest działaniem Komendy Powiatowej Policji w Bochni, w skład której wchodzi także Komisariat Policji
w Nowym Wiśniczu oraz Posterunki Policji w Łapanowie, Trzcianie i Żegocinie. Łączna liczba etatów policyjnych w tych jednostkach wynosi 151. Dane uzyskane z Komendy Powiatowej Policji w Bochni dotyczą całego powiatu.

W powiecie bocheńskim odnotowano w 2006 r. ogółem 2638 przestępstw i 5422 wykroczenia. Spośród przestępstw popełnionych w powiecie bocheńskim w 2006 r. dominowały przestępstwa kryminalne - razem 1664 sprawy, co stanowi 63% wszystkich przestępstw wykrytych. W gronie przestępstw kryminalnych najliczniej reprezentowane były sprawy narkotykowe (605 przypadków) oraz kradzieże (272 przypadki) i kradzieże
z włamaniem (202 przypadki). Przestępstwa gospodarcze w 2006 r. stanowiły 17% ogółu przestępstw w powiecie bocheńskim (450 przypadków), a pozostałe 20% przestępstw (524 sprawy) miało inny charakter, w tym drogowy (jazda po pijanemu, spowodowanie wypadku z ofiarami w ludziach, etc.).

 

Wśród 5422 wykroczeń odnotowanych w powiecie bocheńskim w 2006 r. dominowały wykroczenia przeciwko bezpieczeństwu i porządkowi w ruchu drogowym - 4459 spraw
(82% ogólnej liczby wykroczeń) oraz wykroczenia przeciwko ustawie o wychowaniu
w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi
- 594 sprawy. Pozostałe wykroczenia popełniono przeciwko porządkowi i spokojowi publicznemu, przeciwko mieniu i przeciwko obyczajności publicznej.

 

Tabela 9. Wykaz przestępstw i wykroczeń stwierdzonych w powiecie bocheńskim w 2006 r.

Kategoria przestępstwa

Liczba przestępstw

Kategoria wykroczenia

Liczba wykroczeń

Zgwałcenie

2

Przeciwko spokojowi i porządkowi publicznemu

201

Kradzież

272

Przeciwko bezpieczeństwu i porządkowi w ruchu drogowym

4459

Kradzież z włamaniem

209

Przeciwko mieniu

129

Rozbój i wymuszenie rozbójnicze

49

Przeciwko obyczajności publicznej (art. 140 i 141 KW)

39

Przestępstwa narkotykowe

605

Przeciwko ustawie o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi

594

Przestępstwa kryminalne - razem

1664

-

-

Przestępstwa gospodarcze

450

-

-

Przestępstwa inne, w tym drogowe

524

-

-

Ogółem

2638

Ogółem

5422

Źródło: Komenda Powiatowa Policji w Bochni

 

 

 

III.3.  Oświata

 

Zgodnie z ustawą o samorządzie gminnym do jego obowiązków należy zapewnienie edukacji na szczeblu przedszkolnym, podstawowym i gimnazjalnym. W gminie Żegocina działają 2 przedszkola, do których w roku szkolnym 2005/2006 uczęszczały łącznie 104 dzieci,
co oznacza, że przeciętnie w jednej placówce przedszkolnej zapisanych było 52 dzieci.

 

Tabela 10. Przedszkola w gminach powiatu bocheńskiego w 2005 r.

Gmina

Liczba przedszkoli

Liczba oddziałów

Liczba dzieci

Średnia liczba dzieci w 1 przedszkolu

Bochnia - m.

6

34

849

142

Bochnia - g. w.

10

23

420

42

Drwinia

4

7

149

37

Lipnica Murowana

2

5

114

57

Łapanów

1

2

50

50

Nowy Wiśnicz

2

7

166

83

Rzezawa

9

14

307

34

Trzciana

1

2

42

42

Żegocina

2

4

104

52

Powiat bocheński

37

98

2201

59

Źródło: "Województwo Małopolskie 2006 - Podregiony, Powiaty, Gminy". Urząd Statystyczny w Krakowie, Kraków 2006

 

 

Na szczeblu edukacji podstawowej funkcjonują w gminie Żegocina 4 szkoły, w których naukę pobierało w roku szkolnym 2005/2006 łącznie 465 uczniów, czyli przeciętnie 116 osób w jednej szkole.

 

Tabela 11. Szkoły podstawowe w gminach powiatu bocheńskiego w roku szkolnym 2005/2006

Gmina

Liczba szkół

Liczba oddziałów

Liczba uczniów

Średnia liczba uczniów w 1 szkole

Bochnia - m.

6

94

2094

349

Bochnia - g. w.

14

78

1445

103

Drwinia

7

35

483

69

Lipnica Murowana

3

25

483

161

Łapanów

6

38

696

116

Nowy Wiśnicz

8

62

1147

143

Rzezawa

8

51

933

117

Trzciana

6

30

486

81

Żegocina

4

26

465

116

Powiat bocheński

62

439

8232

133

Źródło: "Województwo Małopolskie 2006 - Podregiony, Powiaty, Gminy". Urząd Statystyczny w Krakowie, Kraków 2006

 

 

W 3 gimnazjach w gminie Żegocina kształciło się w roku szkolnym 2005/2006 ogółem 275 młodych ludzi, co oznacza średnią liczbę uczniów w jednej szkole na poziomie 92.

 

 

Tabela 12. Gimnazja w gminach powiatu bocheńskiego w roku szkolnym 2005/2006

Gmina

Liczba szkół

Liczba oddziałów

Liczba uczniów

Średnia liczba uczniów w 1 szkole

Bochnia - m.

3

55

1354

451

Bochnia - g. w.

12

40

845

70

Drwinia

3

12

268

89

Lipnica Murowana

2

13

294

147

Łapanów

3

17

411

137

Nowy Wiśnicz

4

31

655

164

Rzezawa

3

25

540

180

Trzciana

3

12

288

96

Żegocina

3

12

275

92

Powiat bocheński

36

217

4930

137

Źródło: "Województwo Małopolskie 2006 - Podregiony, Powiaty, Gminy". Urząd Statystyczny w Krakowie, Kraków 2006

 

Gmina Żegocina należy do tych nielicznych jednostek samorządu terytorialnego szczebla gminnego, która na swoim terenie prowadzi liceum ogólnokształcące (mimo, że szkoły średnie ustawowo podlegają pod samorząd powiatowy). Działanie to umożliwia absolwentom lokalnych gimnazjów kontynuowanie nauki na terenie gminy. Poza tym młodzi ludzie mogą wybrać dalszą edukację w 6 szkołach średnich funkcjonujących na terenie powiatu, z których większość zlokalizowana jest w Bochni.

Starostwo Powiatowe w Bochni prowadzi na terenie gminy Żegocina Szkolne Schronisko Młodzieżowe w Rozdzielu.

 

Struktura wykształcenia mieszkańców

    Narodowy Spis Ludności przeprowadzony w Polsce w 2002 r. zbadał poziom wykształcenia mieszkańców naszego kraju. Grupę docelową Spisu Powszechnego w kategorii "wykształcenie" stanowią osoby, które ukończyły 13 lat. Wyniki tego badania wykazują,
że gmina Żegocina posiada słabiej wykształconych mieszkańców w stosunku do wartości powiatu bocheńskiego, regionu małopolskiego i Polski.

W gminie Żegocina dominują osoby z wykształceniem podstawowym ukończonym, stanowiące 36% wszystkich obywateli gminy powyżej 13 lat, co jest wartością wyższą od średniej powiatowej (31,6%) i regionalnej (30,5%). Ponad 28% mieszkańców gminy legitymuje się wykształceniem zasadniczym zawodowym, co znacznie przewyższa średni wskaźnik regionalny (18,5%) i jest zbliżone do wartości powiatowej (29%). Co czwarty mieszkaniec gminy liczący powyżej 13 lat (24,3%) legitymuje się wykształceniem średnim
i w tej kategorii jest to wskaźnik niższy w porównaniu z wartością powiatu bocheńskiego (25,7%) i regionu małopolskiego (30,4%). Jedynie 4,4% mieszkańców gminy jest absolwentami szkoły wyższej, co oznacza 172 licencjatów i magistrów zamieszkujących na tym obszarze. Jest to niższy wskaźnik aniżeli notowany w powiecie bocheńskim (6,6%)
i regionie małopolskim (10,6% mieszkańców z wykształceniem wyższym). Osoby
z wykształceniem policealnym stanowią tylko 2,6% wszystkich obywateli gminy i ten wskaźnik także jest niższy od średniej powiatowej (3,1%) i regionalnej (4,9%). Ponad 4% mieszkańców gminy nie posiada żadnego wykształcenia.

 

Spośród gmin powiatu bocheńskiego najlepsze wskaźniki wykształcenia posiada miasto Bochnia, gdzie 12,6% mieszkańców ukończyło szkołę wyższą, a 4,8% szkołę policealną.
Na drugim miejscu w omawianej kategorii plasuje się gmina Nowy Wiśnicz, w której 4,6% obywateli posiada wykształcenie wyższe, a 2,3% wykształcenie policealne. Najniższy poziom wykształcenia cechuje gminę Drwinia, gdzie absolwentami uczelni wyższych jest zaledwie 2,7% mieszkańców.

 

 

 

 

 

 

Tabela 13. Ludność w wieku 13 lat i więcej według poziomu wykształcenia w gminach powiatu bocheńskiego w 2002 r.

Gmina

ogółem

wyższe

poli-cealne

średnie

zasadnicze zawodowe

podstawo-we ukończone

podstawowe nieukończone

i bez wykształ-cenia

nieu-stalony

razem

w tym ogólno-kształcące

Bochnia - m.

24732

3124

1198

8643

2832

5508

5202

650

407

% ogółu

100,0

12,6

4,8

34,9

11,5

22,3

21,0

2,6

1,6

Bochnia - g. w.

13510

531

343

3039

526

4443

4565

550

39

% ogółu

100,0

3,9

2,5

22,5

3,9

32,9

33,8

4,1

0,3

Drwinia

5205

143

131

926

174

1562

2285

157

1

% ogółu

100,0

2,7

2,5

17,8

3,3

30,0

43,9

3,0

0,0

Lipnica Murowana

4327

127

69

734

93

1276

1851

270

0

% ogółu

100,0

2,9

1,6

17,0

2,1

29,5

42,8

6,2

0,0

Łapanów

5744

249

100

1245

111

1864

2075

211

0

% ogółu

100,0

4,3

1,7

21,7

1,9

32,5

36,1

3,7

0

Nowy Wiśnicz

9959

454

234

2256

433

3060

3539

402

14

% ogółu

100,0

4,6

2,3

22,7

4,3

30,7

35,5

4,0

0,1

Rzezawa

8260

272

220

1703

307

2789

2902

359

15

% ogółu

100,0

3,3

2,7

20,6

3,7

33,8

35,1

4,3

0,2

Trzciana

3938

157

62

943

62

1221

1307

248

0

% ogółu

100,0

4,0

1,6

23,9

1,6

31,0

33,2

6,3

0

Żegocina

3872

172

99

940

168

1093

1393

171

4

% ogółu

100,0

4,4

2,6

24,3

4,3

28,2

36,0

4,4

0,1

Powiat bocheński

79547

5229

2456

20429

4706

22816

25119

3018

480

% ogółu

100,0

6,6

3,1

25,7

5,9

28,7

31,6

3,8

0,6

Region małopolski

1406409

149137

68645

427559

160665

260293

428739

49857

22179

% ogółu

100,0

10,6

4,9

30,4

11,4

18,5

30,5

3,5

1,6

Źródło: Urząd Statystyczny w Krakowie, "Ludność. Stan oraz struktura demograficzna i społeczno-ekonomiczna" - wyniki Narodowego Spisu Powszechnego, Kraków, 2003.

 

Biblioteki publiczne

    Z instytucji kulturalnych działających w gminie Żegocina należy wymienić 2 biblioteki publiczne. Powyższe placówki biblioteczne skupiały w 2005 r. łącznie 881 czytelników (wartość najmniejsza ze wszystkich gmin powiatu) i wypożyczyły łącznie 13,9 tys. pozycji książkowych, co oznacza średnią 15,8 woluminów na 1 czytelnika. Jest to wynik niższy
w porównaniu ze średnią wyliczoną dla regionu małopolskiego (17,9 wypożyczeń na 1 czytelnika w 2005 r.), ale jednocześnie wyższą niż dla powiatu bocheńskiego (15,2). Spośród gmin z terenu powiatu bocheńskiego "liderem" w klasyfikacji bibliotecznej jest gmina Łapanów, gdzie jeden czytelnik wypożycza średnio 21,6 książek rocznie. Z kolei najniższy wskaźnik cechuje gminę Bochnia, gdzie omawiany wskaźnik nie przekracza 13 wypożyczonych książek na jednego klienta bibliotek.

 

 

 

 

 

 

 

Tabela 14. Biblioteki publiczne w gminach powiatu bocheńskiego w 2005 r.

Gmina

Biblioteki

Czytelnicy

Wypożyczenia

W tys.

Na 1 czytelnika

Bochnia - m.

10

13122

171,6

13,1

Bochnia - g. w.

8

2141

27,7

12,9

Drwinia

3

1143

17,7

15,5

Lipnica Murowana

2

1157

23,9

20,7

Łapanów

4

2132

46,0

21,6

Nowy Wiśnicz

3

2126

36,8

17,3

Rzezawa

5

1586

28,2

17,8

Trzciana

4

1478

26,8

18,2

Żegocina

2

881

13,9

15,8

Powiat bocheński

41

25766

392,6

15,2

Region małopolski

835

710602

12741,1

17,9

Źródło: "Województwo Małopolskie 2006 - Podregiony, Powiaty, Gminy". Urząd Statystyczny w Krakowie, Kraków 2006

 

 

III.4.  Działalność kulturalna

 

W gminie Żegocina działa Centrum Kultury, Sportu i Turystyki w Żegocinie. Priorytetem działalności CKSiT w Żegocinie w 2006 r. był rozwój amatorskich zespołów artystycznych, ich doposażenie i w strukturze organizacyjnej i programowej. W wyniku powyższego dotychczasowy młodzieżowy zespół folklorystyczny w Łąkcie Górnej został poszerzony
o dwie grupy wiekowe. Grupę dziecięcą - (adepci), 28 dzieci szkoły podstawowej jako zaplecze dla młodzieżowej grupy tanecznej, oraz grupa osób dorosłych - 17 osób jako trzon podstawowy zespołu pieśni i tańca Łąkta Górna (łącznie ponad 60 osób). Jest to największa formacja amatorskiego ruchu artystycznego w gminie. Zajęcia prowadzone są 2 razy
w tygodniu z każdą grupą oddzielnie (łącznie 7 godzin tygodniowo). Efektem finalnym był wspólny program sceniczny zaprezentowany po raz pierwszy w dniu 13 sierpnia 2006 r.
na "713 Urodzinach Żegociny". W dniu 04.06.2006 r. grupa młodzieżowa brała udział
w XVII Przeglądzie Dziecięcych Zespołów Folklorystycznych w Łoniowej otrzymując wyróżnienie. Zespół ten wystąpił także wielokrotnie w imprezach szkolnych
i środowiskowych oraz poza gminą Żegocina. Drugą, co do wielkości, formacją artystyczną jest Młodzieżowa Orkiestra Dęta CKSiT w Żegocinie licząca 32 osoby, oraz grupa uczniów kursu muzycznego przygotowującego do orkiestry w liczbie 22 osoby (łącznie 54 osoby). Orkiestra dała w ciągu roku 2006 - 17 koncertów wzbogacając m.in. obchody świąt kościelnych, patriotycznych i gminnych. Trzecią grupą artystyczną jest kapela ludowa
6 osobowa - działająca od początku istnienia CKSiT w Żegocinie, która w ciągu 2006 roku dała 14 koncertów w gminie i poza jej granicami. Znaczące sukcesy odnoszą także zespoły artystyczne działające w Rozdzielu: Zespół "Grosik" i Zespół "Rozdzielskie Nutki".

 
W strukturze organizacyjnej CKSiT w Żegocinie funkcjonowały 4 filie - Świetlice Wiejskie: w Rozdzielu, Łąkcie Górnej, Bytomsku i Bełdnie. Świetlice te prowadziły działalność środowiskową, a także w niektórych przypadkach ponad środowiskową w zakresie kultury, rekreacji, turystyki oraz tworzenia warunków do udostępnienia swojej bazy innym organizacjom i stowarzyszeniom.

 


IV.    SFERA GOSPODARCZA

 

Aktywność podmiotów gospodarczych

Gospodarka gminy Żegocina w dużej mierze oparta jest na handlu detalicznym
i hurtowym, turystyce, usługach i przetwórstwie rolnym. Nadal duże znaczenie ma rolnictwo, jednak ze względu na niekorzystne warunki gospodarowania, wytwarza ono produkty głównie na potrzeby gospodarstw rolnych. Korzystną lokalizację gminy stanowi położenie przy drodze wojewódzkiej nr 965, niedaleko od ważnego międzynarodowego szlaku komunikacyjnym - drogi nr 4 Zgorzelec-Medyka. Atutem jest też położenie w atrakcyjnym krajobrazowo Beskidzie Wyspowym oraz Pogórzu Wiśnickim. Usytuowanie w pobliżu Krakowa (ok. 60 km) umożliwia łatwy dostęp do transportu lotniczego oraz całej infrastruktury aglomeracji.

 

Tabela 15. Rozwój liczby firm w gminach powiatu bocheńskiego (według systemu REGON)- 31.12.2005

Gmina

Rok

Wskaźnik wzrostu liczby firm w latach

01-05 (%)

Liczba firm

na 1000 miesz-kańców

w 2005 r.

Odsetek ogółu firm powiatu w

2005 r.

2001

2002

2003

2004

2005

m. Bochnia

3 134

3 277

3 387

3 251

3 235

3,2

110

47,2

g. Bochnia

827

887

944

1 026

1 043

26,1

57

15,2

Drwinia

243

255

271

260

256

5,3

41

3,7

Lipnica  Mur.

253

265

294

286

272

7,5

50

4,0

Łapanów

301

331

372

355

356

18,3

47

5,2

Nowy Wiśnicz

684

720

763

733

698

2,0

54

10,2

Rzezawa

418

442

464

456

446

6,7

43

6,5

Trzciana

250

266

283

262

261

4,4

52

3,8

Żegocina

270

290

308

297

285

5,6

58

4,2

Powiat bocheński

6 380

6 733

7 086

6 926

6 852

7,4

68

100,0

Region małopolski

265 987

278 180

287 816

288 773

289 712

8,9

89

-

Polska

3 325 539

3 468 218

3 581 593

3 576 830

3 615 621

8,7

95

-

Źródło: opracowanie własne na bazie Banku Danych Regionalnych GUS

 

Według danych Głównego Urzędu Statystycznego (system REGON) w dniu 31.12.2005 r. działalność prowadziło w gminie Żegocina 285 podmiotów gospodarczych. Wartość ta stanowiła ok. 4,1% wszystkich jednostek zarejestrowanych w systemie REGON na terenie powiatu bocheńskiego (6852 jednostki gospodarcze).

Dla porównania w Bochni, stanowiącej naturalne zaplecze administracyjne
i handlowo-usługowe dla sąsiednich gmin, funkcjonuje 47% (3235) wszystkich firm z terenu powiatu. Drugą w kolejności jest gmina wiejska Bochnia, która skupia ponad 15% firm powiatu (1043 firmy), trzecią natomiast miejsko-wiejska gmina Nowy Wiśnicz, gdzie działa ponad 10% ogółu podmiotów (698 firm). Najmniejszy udział w tym zestawieniu przypada gminie Drwinia - prowadzi tu działalność 256 firm (3,7% ogółu w powiecie).

 

 

 

 

W porównaniu z końcem 2001 r. liczba istniejących podmiotów gospodarczych
w gminie Żegocina uległa zwiększeniu o 5,6%. Wartość ta była jednak niższa niż wskaźnik dla powiatu bocheńskiego, który wyniósł 7,4%.

Wszystkie gminy powiatu bocheńskiego charakteryzuje stały wzrost liczby podmiotów gospodarczych, choć z różnym natężeniem w poszczególnych samorządach. Rekordzistą w tej kategorii została gmina wiejska Bochnia, w której w latach 2001-2005 nastąpił wzrost liczby jednostek gospodarczych o ponad 26%. Niewiele w tym względzie ustąpiła jej gmina Łapanów z wartością wzrostu liczby firm rzędu 18,3%. Średnią dla powiatu bocheńskiego przekroczyła jeszcze gmina Lipnica Murowana, gdzie w analogicznym okresie wzrost liczby podmiotów gospodarczych wyniósł 7,5%. Niewiele niższy wzrost niż średnia powiatowa miał miejsce w gminie Rzezawa - 6,7%. Na przeciwległym biegunie lokuje się gmina Nowy Wiśnicz, w której dynamika wzrostu była najmniejsza i wyniosła
w analogicznym okresie 2%.

Notowany gminie Żegocina trend wzrostowy jest naturalnie bardzo pożądany, zwłaszcza jeżeli dotyczy małych firm, być może nie zatrudniających wiele osób, ale w wielu krajach stanowiących podstawę gospodarki. W Żegocinie jest coraz więcej małych i średnich firm, których potencjał z roku na rok wzrasta, stając się "kołem zamachowym" dla lokalnej gospodarki.

 

 

 

Wymiernym wskaźnikiem obrazującym rozwój gospodarczy poszczególnych samorządów gminnych i powiatowych jest wskaźnik ilości zarejestrowanych firm
w przeliczeniu na 1000 mieszkańców danej jednostki. W tej umownej klasyfikacji gmina Żegocina zajmuje w gronie porównawczym bardzo dobre drugie miejsce osiągając poziom 58 firm na 1000 swoich obywateli.

Z dziewięciu gmin powiatu wyróżnia się jedynie miasto Bochnia, z imponującym wynikiem 110 firm na 1000 mieszkańców. Żadna inna gmina nie przekroczyła średniej wartości powiatowej (68 firm). Wskazać można dodatkowo, oprócz gminy Żegocina, gminę wiejską Bochnia, gdzie w przeliczeniu na 1000 obywateli prowadzi działalność 57 firm.
W tym porównaniu najsłabiej wypadła gmina Drwinia - na 1000 osób przypada tu zaledwie 41 jednostek gospodarczych. Dla pełnego obrazu należy podać, że średnia wartość małopolska wynosi 89, a wskaźnik ogólnopolski - 95 firm na 1000 osób.

 

Tabela 16. Podmioty gospodarki narodowej wg sektorów własności i wybranych form prawnych - 31.12.2005

Gmina

Ogółem

Sektor własności

Formy prawne

publiczny

prywatny

Spółki handlowe

spółdzielnie

osoby fizyczne

ogółem

z udziałem kapitału zagranicznego

m. Bochnia

3 235

134

3101

148

25

12

2 565

g. Bochnia

1 043

55

988

15

4

3

863

Drwinia

256

20

236

5

0

2

195

Lipnica Mur.

272

14

258

2

0

1

228

Łapanów

356

34

322

12

3

2

267

Nowy Wiśnicz

698

30

668

7

0

2

603

Rzezawa

446

26

420

7

2

1

366

Trzciana

261

18

243

4

1

1

211

Żegocina

285

26

259

5

0

4

215

Powiat bocheński

6 852

357

6495

205

35

28

5513

Region  małopolski

289 712

9056

280656

15769

2694

1184

222898

                 

Źródło: opracowanie własne na bazie Banku Danych Regionalnych GUS

 

Analizując formy prawne firm z terenu gminy Żegocina (w 2005 r.) zdecydowaną większość stanowią podmioty, będące własnością osób fizycznych - 215 firm (75% ogółu), przy średniej regionalnej rzędu 77%. Spółki prawa handlowego (m.in. spółki akcyjne, spółki z ograniczoną odpowiedzialnością, itp.) stanowią blisko 2% wszystkich firm z terenu gminy (średnia regionalna wynosi 5,4%), co w liczbach bezwzględnych oznacza 5 podmiotów gospodarczych.

Z gmin powiatu największy potencjał gospodarczy skupia oczywiście miasto Bochnia (m.in. 148 spółek handlowych, w tym 25 z udziałem kapitału zagranicznego, 12 spółdzielni), ale wyróżnić należy także gminę Bochnia (m.in. 15 spółek handlowych, w tym 4 z udziałem kapitału zagranicznego, 3 spółdzielnie) i Łapanów (m.in. 12 spółki handlowe, w tym 3 z udziałem kapitału zagranicznego, 2 spółdzielnie).

W gminie Żegocina dominują firmy z branży handlowej i usług naprawczych stanowiąc 27% (77 jednostek) wszystkich lokalnych firm. Najlepszy wskaźnik w tej kategorii uzyskało miasto Bochnia - lokalne centrum handlowo-usługowe, gdzie tę branżę reprezentuje ponad 36% ogółu firm w mieście. Dla porównania region małopolski notuje
w tej kategorii wskaźnik rzędu 31,3%.

Kolejną ważną grupę podmiotów gospodarczych w gminie reprezentują przedsiębiorstwa branży budowlanej, stanowiąc dość wysoki odsetek wszystkich firm gminy (16,5%, co stanowi liczbę 47 jednostek REGON), podczas gdy średnia małopolska wynosi 10,8% ogółu firm województwa. W przypadku, gdy niemal co szósta firma w gminie zajmuje się budownictwem, można mówić o specjalizacji Żegociny w tym zakresie. Spośród gmin powiatu wyróżnia się gmina Bochnia, gdzie co piąta firma (21,4% ogółu) działa na "polu" budownictwa.

 

Tabela 17. Podmioty gospodarki narodowej wg wybranych sekcji w gminach - 31.12.2005

Gmina

Ogółem

W tym

rolnictwo, łowiectwo i leśnictwo

przemysł

budownictwo

handel i naprawy

hotele i restauracje

transport, gospodarka magazynowa i łączność

obsługa nieruchomości

i firm; nauka

m. Bochnia

3 235

20

369

329

1171

72

156

471

g. Bochnia

1 043

40

110

223

336

33

76

61

Drwinia

256

14

18

61

68

0

25

19

Lipnica  Mur.

272

15

48

50

77

4

24

14

Łapanów

356

10

35

71

91

13

28

18

Nowy Wiśnicz

698

9

108

148

210

11

34

51

Rzezawa

446

20

46

104

138

18

21

22

Trzciana

261

28

39

50

69

5

10

9

Żegocina

285

13

43

47

77

2

21

24

Powiat bocheński

6 852

169

816

1083

2237

158

395

689

Region małopolski

289 712

5693

34290

31216

90618

10870

22724

42451

Źródło: opracowanie własne na bazie Banku Danych Regionalnych GUS

 

Działalność z zakresu przemysłowego reprezentuje 15% lokalnych firm (43 podmioty). Średnia małopolska jest niższa od średniej gminnej, wynosząc 11,8% ogółu firm województwa.

Duże znaczenie w gospodarce gminy ma sektor gospodarki narodowej pod nazwą "obsługa nieruchomości i firm oraz nauka". Jest to "przyszłościowa" branża skupiająca m.in. firmy usług finansowych, ubezpieczeniowych, obrotu nieruchomościami, a także podmioty doradcze i szkoleniowe. Sekcja ta reprezentowana jest w gminie Żegocina przez 24 jednostki gospodarcze (8,4% ogółu), gdy średnia małopolska jest nieco wyższa, sięga bowiem 14,6%.

Pomimo przebiegającej przez gminę drogi wojewódzkiej nr 965 oraz bliskiej odległości międzynarodowej trasy E40 (w przyszłości autostrada A4) stosunkowo niewielkie znaczenie ma tu branża "transport, gospodarka magazynowa i łączność", reprezentowana przez 7,3% ogółu podmiotów w gminie (21 firm). Dla porównania średnia regionalna jest wyższa i wynosi 8,3%.

Mimo rolniczo-turystycznego charakteru gminy Żegocina mniejsze znaczenie posiada sektor gospodarki narodowej zwany "Rolnictwo, łowiectwo i leśnictwo". Branża ta reprezentowana jest przez 13 podmiotów firm (bez indywidualnych gospodarstw rolnych) z tego terenu (4,5%).

            Marginesowe znaczenie w gminie ma branża hotelowo-restauracyjna, co może niepokoić, zwłaszcza przy obraniu turystyki jako jednego ze strategicznych kierunków rozwoju gminy. Firmy tejże branży stanowią zaledwie 0,7% ogółu podmiotów gospodarczych w gminie (2 jednostki). Wskaźnik liczony dla regionu małopolskiego wynosi 3,8%.

Rozwój przedsiębiorczości na szczeblu lokalnym jest niewątpliwie silnie uzależniony od dynamiki wzrostu gospodarczego naszego kraju, a także licznych obciążeń spoczywających na pracodawcach. Wśród tych ograniczeń niekorzystnie wpływających
na rozwój małej i średniej przedsiębiorczości wymienić należy zwłaszcza wysokie koszty pracy (podatki, opłaty ZUS), drogie kredyty inwestycyjne oraz utrudnienia administracyjne związane z zakładaniem firm. Coraz większe znaczenie przypisuje się także globalizacji światowej gospodarki, która może przynosić przedsiębiorstwom zarówno korzyści,
jak i zagrożenia (nawet dla małych rodzinnych firm).

Jednak nie można zapominać, że dla szefów firm ważny jest także lokalny klimat
dla rozwoju przedsiębiorczości. Obok typowo "twardych" uwarunkowań niezbędnych
dla rozwijania inwestycji (np. uzbrojone tereny, budynki pod działalność inwestycyjną, przyjazny system komunikacyjny) duże znaczenie przypisuje się tzw. miękkim elementom, które ogólnie można nazwać mianem promocji inwestycji. Pośród nich warto wymienić ulgi inwestycyjne, dobre kontakty władz samorządowych z przedsiębiorcami (regularne spotkania, wspólna promocja, wzajemne zaufanie, dwukierunkowy system przepływu informacji), pomoc administracyjno-prawna dla nowo powstających lub poszerzających działalność firm (ograniczenie do minimum i przyspieszenie wydawania decyzji, zezwoleń etc., stanowisko ds. rozwoju przedsiębiorczości), wsparcie w procesie pozyskiwania przez pracodawców funduszy zewnętrznych (krajowych i europejskich), a także funkcjonowanie instytucji otoczenia biznesu w gminie - np. organizacje doradczo-szkoleniowe, banki, fundusze pożyczkowe, fundusze poręczeń kredytowych.

 

Rynek pracy (dochody, zatrudnienie, bezrobocie)

Badaniem aktywności ekonomicznej obejmuje się osoby w wieku 15 lat i więcej, co oznacza, że w gminie Żegocina jest to grupa licząca 3695 osób, czyli 75% ogółu ludności.
Z punktu widzenia statusu na rynku pracy osoby te można podzielić na aktywne (osoby pracujące i bezrobotne) oraz bierne zawodowo (uczniowie, emeryci i renciści). Dysponując wynikami Narodowego Spisu Powszechnego z 2002 r. można określić dwa wskaźniki obrazujące aktywność ekonomiczną mieszkańców. Współczynnik aktywności zawodowej oznacza stosunek liczby ludności aktywnej zawodowo do wszystkich mieszkańców w wieku powyżej 15 lat. W tej kategorii gmina Żegocina osiągnęła wysoką wartość 58,5% (średnia powiatowa wynosi 57%), wyższą od średniej dla regionu małopolskiego (54,1%).
Z dziewięciu gmin powiatu najwyższy współczynnik aktywności zawodowej notują: Lipnica Murowana (62,7%), Drwinia (61,6%) oraz Łapanów (60,4%). Z kolei najniższa wartość omawianego wskaźnika cechuje gminę Rzezawa (53,6%).

 

Tabela 18. Ludność w wieku powyżej 15 lat według aktywności ekonomicznej w gminach powiatu bocheńskiego w 2002 r.

 

Gmina

Ogółem

Aktywni zawodowo

Bierni zawodowo

Nieustalony status zatrudnienia

Współczynnik aktywności zawodowej

Wskaźnik zatrudnienia

 

razem

pracujący

bezrobotni

Bochnia - m.

23816

12919

10172

2747

10253

644

55,8

43,9

Bochnia - g. w.

12905

7102

5870

1232

5548

255

56,1

46,4

Drwinia

4992

3008

2662

346

1877

107

61,6

54,5

Lipnica Murowana

4084

2512

2181

331

1493

79

62,7

54,5

Łapanów

5497

3268

2908

360

2146

83

60,4

53,7

Nowy Wiśnicz

9526

5267

4439

828

4070

189

56,4

47,5

Rzezawa

7843

4114

3175

939

3566

163

53,6

41,3

Trzciana

3725

2138

1909

229

1530

57

58,3

52,0

Żegocina

3695

2123

1755

368

1503

69

58,5

48,4

Powiat bocheński

76083

42451

35071

7380

31986

1646

57,0

47,1

Region małopolski

2607547

1357213

1097673

259540

1152079

98255

54,1%

43,7%

Źródło: Aktywność ekonomiczna ludności, Województwo Małopolskie, Urząd Statystyczny w Krakowie, Kraków 2004; (Narodowy Spis Powszechny Ludności i Mieszkań)

 

Drugi wskaźnik, określający poziom zatrudnienia mieszkańców, oznacza stosunek liczby ludności pracującej do wszystkich mieszkańców w wieku powyżej 15 lat. W tej kategorii wskaźnik dla gminy Żegocina (48,4%) także jest wyższy w stosunku do wskaźnika zatrudnienia wyliczonego dla powiatu bocheńskiego (47,1%) i regionu małopolskiego (43,7%). Wśród gmin powiatu bocheńskiego w tej kategorii dominują: Drwinia i Lipnica Murowana (w obu przypadkach wskaźnik zatrudnienia wynosi 54,5%) oraz Łapanów (53,7%). Najniższy wskaźnik zatrudnienia posiada gmina Rzezawa, zaledwie 41,3%.

 

Liczba osób pracujących

Wartościami charakteryzującymi rynek pracy, obok stopy bezrobocia, jest także liczba osób pracujących. To one (przynajmniej teoretycznie, gdyż dane te nie uwzględniają "szarej strefy") biorą na swoje barki ciężar utrzymania pozostałych mieszkańców, a więc dzieci, uczącą się młodzież, studentów, bezrobotnych, rencistów i emerytów. Do grona osób pracujących zalicza się:

a)      osoby zatrudnione na podstawie stosunku pracy (umowa o pracę, powołanie, mianowanie lub wybór),

b)      pracodawców i pracujących na własny rachunek, czyli:

-         właścicieli, współwłaścicieli i dzierżawców gospodarstw indywidualnych w rolnictwie (łącznie z pomagającymi członkami ich rodzin) oraz indywidualnych właścicieli zwierząt gospodarskich nie posiadających użytków rolnych,

-         właścicieli i współwłaścicieli (łącznie z pomagającymi członkami ich rodzin;
z wyłączeniem wspólników spółek, którzy nie pracują w spółce) podmiotów prowadzących działalność gospodarczą poza gospodarstwami indywidualnymi
w rolnictwie,

-         inne osoby pracujące na własny rachunek, np. osoby wykonujące wolne zawody,

c)      osoby wykonujące pracę nakładczą,

d)      agentów (łącznie z pomagającymi członkami ich rodzin oraz osobami zatrudnionymi przez agentów),

e)      członków spółdzielni produkcji rolniczej,

f)        duchownych pełniących obowiązki duszpasterskie.*

 

*Źródło: Rocznik Statystyczny Województwa Małopolskiego 2002.

 

Dane Głównego Urzędu Statystycznego określające liczbę pracujących nie obejmują osób zatrudnionych w podmiotach gospodarczych o liczbie pracujących do 9 osób (mikroprzedsiębiorstwa) i nie obejmują pracujących w gospodarstwach indywidualnych
w rolnictwie). Według tak przyjętych kryteriów GUS w
2005 r. do grona pracujących należało 439 mieszkańców gminy Żegocina. W 2005 r. pracujący mieszkańcy gminy stanowili zaledwie 14,8% ludności w wieku produkcyjnym. Jest to wynik znacznie niższy w porównaniu ze średnią wartością regionu małopolskiego (30,0%) i średnią ogólnopolską (32,1%). W gminach powiatu widoczne są w tej kategorii ogromne rozpiętości - o ile w mieście Bochnia pracujący mieszkańcy stanowią ponad 44% ogółu obywateli w wieku produkcyjnym, o tyle w gminie Drwinia wskaźnik ten wynosi zaledwie 7,2%.

 

Tabela 19. Liczba pracujących mieszkańców w gminach powiatu bocheńskiego w 2005 r.*

 

Gmina

Pracujący

Liczba

ogółem

W tym kobiety

Odsetek kobiet
w ogólnej liczbie
w %

Jako odsetek ludności w wieku produkcyjnym
w %

Na 1000 mieszkańców

Bochnia - m.

8451

4237

50,1

44,1

287

Bochnia - g. w.

905

559

61,8

8,1

49

Drwinia

276

195

70,7

7,2

44

Lipnica Murowana

302

204

67,5

9,6

55

Łapanów

551

347

63,0

12,7

74

Nowy Wiśnicz

1448

553

38,2

19,1

112

Rzezawa

562

352

62,6

9,1

54

Trzciana

434

262

60,4

14,8

86

Żegocina

439

265

60,4

14,8

89

Powiat bocheński

13368

6974

52,2

21,8

133

Region małopolski

614839

302807

49,2

30,0

188

Polska

7835758

3759921

48,0

32,1

205

*Bez podmiotów gospodarczych o liczbie pracujących do 9 osób i bez pracujących w gospodarstwach indywidualnych w rolnictwie.

Źródło: opracowanie własne na bazie Banku Danych Regionalnych GUS

 

Kobiety stanowią 60,4% ogółu zatrudnionych mieszkańców gminy Żegocina (dane
z 2005 r.), co oznacza wyższą wartość w stosunku do średniej regionu małopolskiego (gdzie kobiety stanowią 49,2% ogółu pracujących) oraz wartość wyższą od średniej ogólnopolskiej (48,0%). W gminach powiatu bocheńskiego największy udział pracujących kobiet cechuje Drwinię (70,7% ogółu pracujących mieszkańców), zaś najniższy wskaźnik notuje gmina Nowy Wiśnicz (38,2%).

 

Struktura zatrudnienia

Ciekawych informacji dostarczają dane dotyczące liczby pracujących w poszczególnych sektorach gospodarki narodowej (dane GUS z 2005 r.). W strukturze zatrudnienia gminy Żegocina dominują osoby pracujące w usługach nierynkowych, które stanowią 40,5% ogółu zatrudnionych (bez zatrudnionych w podmiotach gospodarczych o liczbie pracujących do 9 osób i bez pracujących w gospodarstwach indywidualnych w rolnictwie). Jest to wskaźnik wyższy w porównaniu ze średnią regionu małopolskiego, która wynosi 30,5%. Spośród gmin z terenu powiatu liderem w tej kategorii jest Trzciana, gdzie prawie 70% osób pracujących zatrudniona jest w usługach nierynkowych. Dość liczna grupa mieszkańców gminy Żegocina pracuje w przemyśle i budownictwie. Zatrudnionych jest tu ok. 35,1% ogółu pracujących.
W tym przypadku jest to wskaźnik wyższy w relacji do średniej regionalnej, która wynosi 34,5%. Z grona dziewięciu gmin powiatu bezwzględnie dominuje tu Trzciana, gdzie prawie 50% pracujących zatrudnionych jest w przemyśle i budownictwie. Niemal co czwarty pracujący obywatel gminy Żegocina (23,5%) posiada etat w najbardziej rozwojowym, zwłaszcza wśród małych i średnich przedsiębiorstw, sektorze usług rynkowych (usługi komercyjne, handel, rzemiosło). Jednak jest to wskaźnik niższy w stosunku do średniej wartości regionalnej, która wynosi 34,1% ogółu zatrudnionych. W tym przypadku nawet miasto Bochnia z wartością pracujących w usługach rynkowych na poziomie 24,7% nie dorównuje wskaźnikowi województwa małopolskiego.
W rolnictwie, łowiectwie i leśnictwie pracuje tylko 0,9% ogółu zatrudnionych mieszkańców gminy Żegocina (nie licząc indywidualnych gospodarstw rolnych) - w tym względzie jest to symbolicznie wyższy wynik w porównaniu z wartością regionalną (0,8%). Niemniej jednak w takich gminach, jak Drwinia czy Rzezawa co dziesiąty pracujący posiada zatrudnienie w I sektorze gospodarki.

 

Tabela 20. Pracujący w wybranych sektorach gospodarki narodowej w gminach powiatu bocheńskiego
w 2005 r.*

 

 

Gmina

 

 

Ogółem

Sektory gospodarki narodowej

Rolnictwo, łowiectwo, leśnictwo; rybołówstwo
i rybactwo

Przemysł
i budownictwo

Usługi rynkowe

Usługi nierynkowe

Bochnia - m.

8451

25

3790

2087

2549

% ogółu

100,0

0,3

44,8

24,7

30,2

Bochnia - g. w.

905

26

328

178

373

% ogółu